Xe máy bị đổ khi dừng đỗ, khi quay đầu chậm hay khi trượt trên đường sỏi là chuyện có thể gặp với bất kỳ ai đi phượt. Dựng xe sai cách, kéo bằng tay hoặc cúi lưng nhấc, dễ khiến bạn bị thương hoặc làm xe đổ lần thứ hai. Bài này tổng hợp cách dựng xe theo hướng dẫn của chương trình an toàn mô tô TEAM Oregon, Honda và Harley-Davidson, áp dụng cho xe tay ga, xe số và xe côn tay chở hành lý.
Trả lời nhanh: cách dựng xe máy bị đổ
Mục lục12
- Kiểm tra người trước, xe sau: xem mình và người đi cùng có bị thương không, quan sát xe cộ xung quanh.
- Tắt máy và xoay khóa về OFF để tránh vô tình bấm nút đề.
- Xử lý theo bên đổ: xe đổ bên phải thì hạ chân chống nghiêng trước; xe có số thì vào số để bánh sau không lăn.
- Dựng bằng sức chân, không bằng lưng hay tay: áp sát người vào xe, lưng thẳng, lùi từng bước nhỏ.
- Đừng dựng quá đà khiến xe đổ sang phía bên kia.
- Nhờ người giúp khi xe nặng, chở nhiều đồ, nằm trên dốc hoặc dưới rãnh.
- Kiểm tra xe trước khi chạy tiếp: tay phanh, cần số, đèn và khả năng nổ máy.
Trước khi dựng xe: an toàn của bạn và người xung quanh
Harley-Davidson khuyên kiểm tra người bị thương trước tiên; nếu có người bị thương, hãy ưu tiên chăm sóc y tế thay vì lo cho chiếc xe. Sau đó, làm lần lượt các bước sau:
- Quan sát giao thông: xem xe đang tới và các nguy hiểm xung quanh, nhất là khi xe đổ giữa làn hoặc sau khúc cua.
- Tắt máy: Harley-Davidson hướng dẫn tắt công tắc ngắt máy. Honda khuyên xoay khóa về OFF ngay cả khi động cơ đã tắt, vì nút khởi động có thể bị bấm nhầm. TEAM Oregon nhắc tắt cả khóa xăng nếu xe có.
- Nhìn dầu và xăng chảy: chất lỏng rò ra có thể làm bạn trượt chân khi dựng xe.
- Tránh chi tiết nóng và sắc: ống xả và động cơ có thể gây bỏng. Harley-Davidson khuyên chờ nguội nếu các bộ phận này còn nóng, và kiểm tra cạnh sắc có thể làm bạn bị thương.
- Chuẩn bị giày và găng: TEAM Oregon đặt câu hỏi bạn có đang đi giày bám tốt không và có cần găng tay không.
Xe đổ bên trái hay bên phải: chân chống, số và phanh
Phần lớn xe máy có chân chống nghiêng ở bên trái; sách hướng dẫn Honda Vision cũng mô tả việc dựng xe bằng cách nghiêng xe sang trái cho đến khi trọng lượng dồn về chân chống. Vì vậy cách xử lý khác nhau theo bên xe đổ:
| Tình huống | Việc cần làm trước khi dựng | Nguồn |
|---|---|---|
| Xe đổ bên phải | Hạ chân chống nghiêng xuống, giữ phanh trước hoặc vào số. Chân chống giúp xe không đổ tiếp sang bên kia nếu bạn dựng quá đà. | Honda, TEAM Oregon |
| Xe đổ bên trái, xe có số | Vào số để bánh sau không lăn. Chân chống nằm dưới xe nên chưa hạ được; hạ ngay khi xe đã đứng thẳng. | Honda, TEAM Oregon |
| Xe đổ bên trái, xe tay ga | Xe tay ga không có số để hãm bánh, nên hãy giữ tay phanh khi dựng và đề phòng xe lăn. | TEAM Oregon lưu ý xe có thể lăn |
| Mọi trường hợp | Tắt máy, khóa về OFF; TEAM Oregon khuyên bẻ hết lái sao cho bánh trước hướng xuống đất. | Honda, TEAM Oregon |
Cách 1: quay lưng vào xe và dựng bằng sức chân
Đây là cách TEAM Oregon và Harley-Davidson mô tả, phù hợp với xe côn tay và xe nặng:
- Bẻ hết lái để bánh trước hướng xuống đất.
- Ngồi nhẹ lên mép yên: quay lưng vào xe, để mông và thắt lưng tựa vào yên xe.
- Nắm chắc: một tay giữ tay lái, tay kia giữ một phần khung hoặc tay dắt cứng cáp, tránh nắm vào đèn, ốp nhựa hoặc chi tiết dễ gãy.
- Đặt chân vững: hai bàn chân đặt chắc trên mặt đất, cách nhau khoảng 30 cm, đầu gối hơi khuỵu.
- Đẩy bằng chân: khóa tay, giữ lưng thẳng, không vặn người, lùi từng bước rất nhỏ trong khi mắt nhìn lên.
- Kiểm soát đỉnh điểm: khi xe gần thẳng đứng, giảm lực để không đẩy xe đổ sang phía kia.
- Hạ xe về chân chống: hạ chân chống nếu chưa hạ, rồi nghiêng xe nhẹ về phía chân chống.
Cách 2: áp ngực vào yên và đẩy bằng chân
Honda mô tả một cách khác: áp sát ngực vào yên xe và dựng xe trong một động tác, đẩy bằng chân nhiều hơn bằng tay. Honda cảnh báo nếu bạn đứng xa xe, bạn sẽ phải dựa vào sức tay và có thể bị chấn thương.
- Phù hợp khi xe không quá nặng và bạn có thể đứng sát thân xe.
- Giữ lưng thẳng, hạ thấp người bằng cách khuỵu gối thay vì cúi lưng.
- Nắm tay lái và tay dắt sau, giữ phanh nếu xe có thể lăn.
- Dù chọn cách nào, nguyên tắc chung của cả ba nguồn là dùng cơ chân, không dùng lưng hoặc tay để nhấc.
Nếu bạn thường làm đổ xe khi quay đầu hoặc dừng trên dốc, hãy xem thêm cách quay đầu xe máy ở tốc độ thấp và cách đi xe máy lên dốc.
Xe nặng, chở đồ, trên dốc hoặc dưới rãnh: khi nào nên nhờ người
TEAM Oregon lưu ý xe nằm dưới rãnh hoặc trên mặt dốc có thể nguy hiểm khi dựng. Trên đường đèo miền Bắc, xe côn tay chở ba lô và hành lý trên mặt đường sỏi là tình huống nên cân nhắc kỹ trước khi tự dựng.
- Giảm tải trước: tháo bớt hành lý nặng để xe nhẹ hơn khi dựng.
- Nhờ người xung quanh: TEAM Oregon cho biết người đi đường hầu như luôn sẵn lòng giúp người bị đổ xe.
- Hướng dẫn người giúp: báo trước chi tiết nóng, sắc hoặc dễ gãy, chỉ rõ chỗ cầm và để ý họ không nâng sai tư thế.
- Phối hợp hai người: theo Harley-Davidson, một người đẩy bánh sau lên trong khi người kia kéo tay lái và khung xe.
- Không cố một mình nếu bạn đã bị đau hoặc mặt đất quá trơn để đứng vững.
Sau khi dựng xe: kiểm tra gì trước khi chạy tiếp
Honda khuyên kiểm tra xe có nổ máy không, tay phanh và cần số có gãy không, đèn có vỡ hoặc nứt không. TEAM Oregon lưu ý xe có thể khó nổ cho đến khi xăng lưu thông trở lại. Danh sách đầy đủ có trong bài xe máy bị đổ cần kiểm tra gì.
| Bộ phận | Dấu hiệu cần dừng lại |
|---|---|
| Tay phanh, cần số, gác chân | Gãy, cong hoặc không trở về vị trí |
| Đèn pha, đèn hậu, xi nhan | Vỡ, nứt hoặc không sáng |
| Tay lái và bánh trước | Lệch so với bánh xe khi đi thẳng |
| Dầu, xăng | Vết rò rỉ mới dưới xe |
Nếu xe thuê bị hư hỏng, hãy báo cho chủ xe theo hướng dẫn báo sự cố khi đang thuê xe máy. Khi nhận xe tại Mr Tú – Thuê xe máy Phố Cổ, bạn có thể nhờ hướng dẫn vị trí chân chống, khóa điện và công tắc ngắt máy của chiếc xe trước khi đi.
Câu hỏi thường gặp về cách dựng xe máy bị đổ
Xe máy đổ bên phải nên làm gì trước?
Hạ chân chống nghiêng xuống trước khi dựng, giữ phanh trước hoặc vào số. Theo Honda, chân chống giúp giảm nguy cơ xe đổ tiếp sang bên kia khi bạn dựng quá đà.
Có nên dùng tay để kéo xe lên không?
Không nên. Cả TEAM Oregon, Honda và Harley-Davidson đều khuyên dùng cơ chân. Honda cảnh báo việc đứng xa xe và dựa vào sức tay có thể gây chấn thương.
Vì sao xe khó nổ sau khi bị đổ?
TEAM Oregon cho biết xe có thể khó khởi động cho đến khi xăng lưu thông lại. Nếu xe vẫn không nổ, hãy làm theo bài kiểm tra xe sau khi đổ và liên hệ chủ xe hoặc thợ.
Khi nào không nên tự dựng xe một mình?
Khi bạn bị thương, khi xe nặng hoặc chở nhiều hành lý, khi xe nằm dưới rãnh hay trên dốc, hoặc khi mặt đất trơn. Khi đó hãy nhờ người giúp và hướng dẫn họ cầm đúng chỗ.
Nguồn: TEAM Oregon – Lifting a Fallen Motorcycle; Honda Motor Co. – Honda Plus One (tháng 10/2022) về dựng xe bị đổ; Harley-Davidson – How to pick up a motorcycle that has fallen; Honda Việt Nam – Sách hướng dẫn sử dụng Vision. Kiểm tra ngày 13/11/2026.
Bình luận